1. Lata 1913-1945

Początki Wydziału Ogrodniczego SGGW wiążą się z działalnością Towarzystwa Kursów Naukowych (TKN) powołanego do życia w 1906 roku. W 1913 roku w Warszawie otwarty został Wydział Ogrodniczy TKN, którego dziekanem został Piotr Ferdynand Hoser. W 1916 roku Wydział przekształcono w samodzielną jednostkę działającą w ramach TKN – Wyższą Szkołę Ogrodniczą. Dyrektorem był przez cały okres jej istnienia inż. Włodzimierz Gorjaczkowski. Struktura ta weszła w skład utworzonego po odzyskaniu niepodległości Wydziału Ogrodniczego SGGW.

   W roku akademickim 1920/21 rozpoczęło pracę Studium Ogrodnicze działające przy Wydziale Rolniczym SGGW. Wydział Ogrodniczy SGGW został powołany do życia przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Macieja Rataja rozporządzeniem z 18 marca 1921 roku. Jego pierwszym dziekanem został prof. Stefan Biedrzycki. W skład Wydziału weszło 5 Zakładów: Fizyki, Genetyki i Hodowli Roślin, Maszynoznawstwa, Patologii Roślin oraz Ogrodnictwa (od roku akademickiego 1921/22 przemianowany na Zakład Sadownictwa). Większość z nich działała w Skierniewicach, gdzie w 1921 roku powstało też Pole Doświadczalne Wydziału. Wydział posiadał również ogrody na Polu Mokotowskim przejęte po zlikwidowanej Wyższej Szkoły Ogrodniczej.

   W okresie międzywojennym na Wydziale Ogrodniczym powoływano do życia nowe zakłady lub przekształcano już istniejące, nie przeprowadzono natomiast żadnych radykalnych reform. W 1922 roku powstał Zakład Warzywnictwa kierowany przez doc. Feliksa Kotowskiego oraz Zakład Fizjologii Roślin, którym początkowo kierował prof. Kazimierz Bassalik. W 1923 roku utworzono kierunek zdobniczy, którego program zawierał nauczanie parkoznawstwa szczegółowego, tworzenia i utrzymywania ogrodów ozdobnych, ogrodnictwa miejskiego, architektury ogrodowej oraz rysowania planów. Z Wydziału Leśnego przeniesiono Zakład Gleboznawstwa kierowany przez Józefa Siomę, natomiast Zakład Fizyki przeniesiono z Wydziału Ogrodniczego na Leśny. W 1924 roku powstał Zakład Uprawy i Nawożenia Roli pod kierownictwem prof. Mariana Górskiego. W tym samym roku powołano Zakład Matematyki i Statystyki Matematycznej, którym kierował dr Jerzy Neyman.

   W 1927 roku w Ogrodach Skierniewickich powstał Ogród Pomologiczny przeznaczony dla Zakładu Sadownictwa. W 1929 roku oddano częściowo do użytku nowy budynek SGGW przy ul. Rakowieckiej 8 znajdujący się na terenie przydzielonym SGGW decyzją Ministra Robót Publicznych. W latach 1929-1934 przenosiły się do niego kolejne zakłady z Wydziału Ogrodniczego.

Budynek przy ul. Rakowieckiej 8

Budynek przy ul. Rakowieckiej 8

   Utworzenie w 1930 roku Zakładu Architektury Krajobrazu i Parkoznawstwa, którym kierował prof. arch. Franciszek Krzywda-Polkowski, zapoczątkowało nowy kierunek studiów prowadzonych na Wydziale. W tym samym roku dr Roman Kobendza objął kierownictwo Pracowni Dendrologicznej. W 1934 roku powstała Pracownia Kwiaciarstwa, której kierownictwo objął doc. Stanisław Wóycicki. W tym samym roku utworzono też Pracownię Pszczelnictwa, którą kierował dr Stefan Blank-Weissberg. W 1936 roku rozpoczął pracę Zakład Geografii Roślin Użytkowych pod kierunkiem dr Anieli Kozłowskiej.

   Mimo wielkiego światowego kryzysu gospodarczego z przełomu lat 20. i 30., zarówno SGGW, jak i Wydział Ogrodniczy znacznie się wówczas rozwinęły. W 1939 Wydział liczył 14 Zakładów. Wiele jednostek organizacyjnych Wydziału miało w tym okresie siedzibę w Skierniewicach. Rozpoczęto tam zagospodarowywanie Osady Pałacowej, planując budowę burs dla studentów. Dziekanat i kilka Zakładów mieściły się w nowych budynkach SGGW przy ul. Rakowieckiej 8, gdzie znajdowało się też Pole Doświadczalne i kompleks szklarni. Pozostałe Zakłady miały swoje siedziby w budynku przy ul. Hożej 74.

   W okresie II Wojny Światowej pracownicy Wydziału prowadzili tajne nauczanie – w formie zalegalizowanego przez okupanta zawodowego szkolnictwa średniego oraz na tajnych kompletach. Wojenne straty personalne Wydziału były bardzo dotkliwe i objęły pracowników oraz studentów poległych w działaniach wojennych lub zamordowanych przez Niemców w różnych okolicznościach. Władze okupacyjne zagrabiły znaczną część mienia ruchomego SGGW, w tym także należącego do Wydziału Ogrodniczego.

 

2. Okres powojenny

W dniu 12 marca 1945 roku odbyło się w Skierniewicach posiedzenie Rady Wydziału Ogrodniczego, na którym podjęto decyzje zmierzające do jego odtworzenia. Uroczysta inauguracja roku akademickiego odbyła się w Warszawie 15 maja 1945 roku. W roku akademickim 1945/46 pracę na Wydziale rozpoczęto w 12 Zakładach (w nawiasach podano nazwiska ich kierowników):

  • Architektury Krajobrazu i Parkoznawstwa (prof. F. Krzywda-Polkowski);
  • Fitopatologii (prof. J. Kochman);
  • Fizjologii Roślin (prof. M. Korczewski);
  • Genetyki i Hodowli Roślin (prof. E. Malinowski);
  • Gleboznawstwa (prof. A. Musierowicz);
  • Kwiaciarstwa i Ogrodnictwa Miejskiego (doc. St. Wóycicki);
  • Mechanizacji i Maszynoznawstwa Rolniczego (prof. Cz. Kanafojski);
  • Pszczelarstwa (pod kuratelą Rektora prof. F. Staffa);
  • Sadownictwa (od maja 1946 – po powrocie z USA – prof. Sz. A. Pieniążek);
  • Statystyki Matematycznej (p.o. kierownika inż. W. Pytkowski);
  • Uprawy i Hodowli Warzyw (prof. E. Chroboczek);
  • Uprawy i Nawożenia Roli (prof. F. Majewski).

   Nie reaktywowano istniejących przed wojną: Zakładu Geografii i Ekologii Roślin Uprawnych (doc. Aniela Kozłowska zrezygnowała z pracy w SGGW) oraz Zakładu (Pracowni) Drzewoznawstwa (prof. R. Kobendza objął obowiązki zastępcy profesora na Wydziale Leśnym).

   W latach 50. i 60. następowały wielokrotne zmiany struktury Wydziału, nazw jednostek i programów studiów. Tworzono nowe instytuty, katedry i zakłady, część z nich przenoszono na inne wydziały SGGW, część trafiło z nich na Wydział Ogrodniczy. Z dniem 1 września 1951 weszło w życie rozporządzenie Ministra Szkół Wyższych i Nauki (Dziennik Ustaw PRL 61/51) wprowadzające w strukturze SGGW wiele zmian niekorzystnych dla Wydziału Ogrodniczego. Pojawiła się nazwa „katedra” oprócz dotychczas używanej nazwy „zakład”

   Na Wydział Rolniczy przeniesiono Katedrę Ochrony Roślin (powstała z przekształcenia Katedry Fitopatologii, po roku powróciła na Wydział Ogrodniczy) oraz Katedrę Uprawy i Nawożenia Roli (również po roku powróciła na Wydział Ogrodniczy, jako Zakład działający w obrębie Katedry Warzywnictwa). Bezpowrotnie Wydział utracił Katedry: Fizjologii Roślin, Gleboznawstwa, Technologii Żywności i Statystyki Matematycznej, które trafiły na inne wydziały SGGW. Powstającemu w Skierniewicach Instytutowi Sadownictwa Wydział musiał przekazać swoją bazę doświadczalno-dydaktyczną (Ogród Pomologiczny, część Pola Doświadczalnego) oraz duże gospodarstwa sadownicze w Dąbrowicach, Nowej Wsi i Sinołęce przejęte w latach 1945-1948 przez SGGW w ramach reformy rolnej.

   W 1950 r. Zakład Architektury Krajobrazu i Parkoznawstwa przekształcono w Katedrę Kształtowania i Zdobienia Krajobrazu, jej kierownikiem został prof. Alfons Zielonko. W 1952 r. powstała na Wydziale, na trzech ostatnich semestrach kursu inżynierskiego, specjalizacja w zakresie kształtowania terenów zieleni.

   W 1954 roku utworzono na Wydziale Sekcję Kształtowania Terenów Zieleni (SKTZ) (Dziennik Urzędowy Ministerstwa Szkół Wyższych i Nauki 13/54). W 1955 roku powstała w niej Katedra Urządzania i Konserwacji Terenów Zielonych oraz Katedra Projektowania Terenów Zieleni (mgr Władysław Niemiec (Niemirski)).

   We wrześniu 1956 roku władze przekazały SGGW teren i budynki po Ośrodku Kształcenia Kadr Rolniczych na terenie Ursynowa (Rozporządzenie nr 327 Prezesa Rady Ministrów z 17.11.1956), a w 1957 roku uczelnia przejęła klucz tzw. dóbr wilanowskich (Wilanów, Wolica, Natolin, Moczydło, Powsin, Ursynów i Obory), które przeznaczono na bazę doświadczalną i dydaktyczną m.in. dla Wydziału Ogrodniczego. Już w tym roku niektóre katedry Wydziału przeniosły się do Ursynowa.

Zadudowania pałacu Juliana Ursyna Niemcewicza w Ursynowie

Zadudowania pałacu Juliana Ursyna Niemcewicza w Ursynowie

   W roku 1958 na Wydział powróciła Katedra Uprawy i Nawożenia Roli kierowana przez prof. Franciszka Majewskiego. W roku 1962 doc. Jan Boczek objął kierownictwo Zakładu Entomologii Stosowanej. Wkrótce potem Katedra Ochrony Roślin została podzielona na dwie: Katedrę Fitopatologii i Entomologii Stosowanej. Rok później Katedra Warzywnictwa została przeniesiona ze Skierniewic do Ursynowa, po utworzeniu ze skierniewickiego Zakładu Warzywnictwa – Instytutu Warzywnictwa.

   W 1970 roku władze państwowe przeprowadziły zakrojoną na szeroką skalę reorganizację uczelni. Zlikwidowano katedry łącząc je w większe jednostki – instytuty. Na Wydziale Ogrodniczym powołano trzy takie jednostki. W skład Instytutu Produkcji Ogrodniczej weszły dotychczasowe Katedry Roślin Ozdobnych, Sadownictwa, Warzywnictwa, Uprawy i Nawożenia Roli oraz Roślin Leczniczych i Specjalnych. Dyrektorem Instytutu został prof. Aleksander Rejman, którego później zastąpił prof. Henryk Chmiel. Katedry Fitopatologii i Entomologii Stosowanej zostały połączone w Instytut Ochrony Roślin, kierowany przez prof. Jana Boczka. Kilka lat później Instytut Ochrony Roślin został wyłączony z Wydziału i uzyskał rangę instytutu międzywydziałowego. Obie katedry tworzące SKTZ połączono w Instytut Kształtowania Terenów Zieleni i Ochrony Przyrody (IKTZiOP). Funkcję jego dyrektora objął prof. Alfons Zielonko, a po jego przejściu na emeryturę – prof. Władysław Niemirski, i następnie doc. Edward Bartman. W 1973 roku IKTZiOP został podzielony na dwa instytuty: Kształtowania Terenów Zieleni (dyrektor prof. A. Zielonko) oraz Ochrony Środowiska (dyrektor doc. H. Zimny).

   Katedra Genetyki została połączona z analogiczną katedrą Wydziału Rolniczego i utworzono z nich Międzywydziałowy Instytut Genetyki i Hodowli Roślin (IGiHR). Dyrektorem tej jednostki został prof. Stanisław Starzycki, po którym wkrótce funkcję tę objął prof. Władysław Byszewski a następnie prof. Bogusław Kubicki. W 1972 roku Rada Wydziału powołała we wszystkich trzech Instytutach zespoły badawcze, których nazwy odpowiadały nazwom dawnych Katedr, a ich kierownikami zostali dotychczasowi kierownicy tych Katedr. Jedynie w IKTZiOP pojawił się nowy zespół – Zespół Ekologii i Ochrony Środowiska kierowany przez doc. Henryka Zimnego.

   W 1971 roku podjęto pierwsze działania zmierzające do budowy dużego kompleksu szklarniowego oraz nowego budynku dla Wydziału (obecny budynek 35). Nowe szklarnie oddane zostały do użytku w 1981 roku. W marcu 1974 roku otwarta została Biblioteka Wydziału Ogrodniczego. W 1975 roku z inicjatywy prof. A. Rejmana w Błoniu k. Prażmowa założono pole doświadczalne przeznaczone do badań nad uprawą borówki wysokiej w Polsce (kierownik dr Kazimierz Pliszka). W 1976 r. powstało Pole Doświadczalne Wydziału w Wilanowie kierowane przez dr Bolesława Czarneckiego.

   W 1976 roku w Instytucie Ochrony Roślin utworzono Zakład Fitopatologii (prof. Z. Borecki) oraz Zakład Entomologii Stosowanej (prof. J. Boczek), zaś w IGiHR powstały 3 Zakłady, w tym Zakład Genetyki i Hodowli Roślin Ogrodniczych (prof. B. Kubicki). W kolejnych latach z Wydziału Ekonomiczno-Rolniczego przeniesiono na Wydział Ogrodniczy Zakład Organizacji i Ekonomiki Ogrodnictwa (prof. N. Krusze), scalono Instytuty Kształtowania Terenów Zieleni i Ochrony Środowiska, a Instytut Ochrony Roślin przekształcono w jednostkę międzywydziałową.

   Na mocy Ustawy o szkolnictwie wyższym z 1982 roku rozwiązano instytuty powracając do katedr, jako podstawowych jednostek organizacyjnych wydziałów. Ustalona wówczas struktura organizacyjna Wydziału Ogrodniczego zachowała się z niewielkimi zmianami do dziś. Powołano wówczas Katedry (w nawiasach podano nazwiska ich kierowników):

  • Entomologii Stosowanej (prof. J. Boczek);
  • Fitopatologii (prof. Z. Borecki);
  • Genetyki i Hodowli Roślin Ogrodniczych (prof. B. Kubicki);
  • Ochrony Środowiska (prof. H. Zimny);
  • Organizacji i Ekonomiki Ogrodnictwa (prof. N. Krusze);
  • Projektowania w Architekturze Krajobrazu (prof. W. Niemirski, a po nim prof. E. Bartman);
  • Roślin Ozdobnych (prof. H. Chmiel) z Zakładem Dendrologii i Zakładem Roślin Ozdobnych;
  • Sadownictwa (prof. A. Rejman);
  • Uprawy Roli i Nawożenia Roślin Ogrodniczych (prof. J.R. Starck);
  • Urządzania i Pielęgnowania Krajobrazu (prof. T. Szczęsny, a po nim prof. L. Majdecki);
  • Warzywnictwa i Roślin Leczniczych (prof. H. Skąpski) z Zakładem Roślin Leczniczych i Specjalnych oraz Zakładem Warzywnictwa.

   W latach 80. i 90. następowały kolejne zmiany w strukturze Wydziału. Powstała m.in. Pracownia Herbologii (doc. S. Gawroński), Samodzielny Zakład Dendrologii (doc. W. Seneta, później dr J. Dolatowski), Samodzielna Pracownia Roślin Antyrakowych (doc. A. Sadowska). W 1981 roku oddano do użytku Szklarniowy Ośrodek Doświadczalny. W 1985 roku w miejsce SKTZ powołano Oddział Architektury Krajobrazu (OAK), w którego skład weszły 3 jednostki: Katedra Projektowania w Architekturze Krajobrazu (dr A. Niemirski), Katedra Urządzania i Pielęgnowania Krajobrazu (prof. L. Majdecki) i Katedra Ochrony Środowiska (prof. H. Zimny). W 1990 roku z Katedry Roślin Ozdobnych wydzielono Samodzielny Zakład Dendrologii (doc. M. Siewniak). W kolejnych latach zmieniano strukturę organizacyjną OAK. Katedry Projektowania w Architekturze Krajobrazu i Urządzania i Pielęgnowania Krajobrazu połączono w 1998 roku w Katedrę Architektury Krajobrazu (dr P. Wolski), a Zakład Dendrologii włączono w 1999 roku do Katedry Ochrony Środowiska. W 1989 roku utworzono w Katedrze Warzywnictwa dwa Zakłady – Warzywnictwa Polowego (prof. H. Skąpski) i Warzywnictwa Szklarniowego (doc. W. Gosiewski).

Szklarnie przy budynku 35

Szklarniowy Ośrodek Doświadczalny przy budynku 35

   Nowy budynek Wydziału oddano do użytku 14 listopada 1992 roku. Znalazły w nim miejsce dziekanat, kilka katedr oraz Zakład Praktyk Ogrodniczych i Upowszechniania. W Wolicy powstał budynek laboratoryjno-dydaktyczny i zautomatyzowana szklarnia, stanowiące bazę dydaktyczno-badawczą Katedry Genetyki i Hodowli Roślin Ogrodniczych. W 1995 roku z Katedry Warzywnictwa i Roślin Leczniczych wydzielono Samodzielny Zakład Roślin Leczniczych (dr hab. Zenon Węglarz) i zmieniono jej nazwę na Katedra Warzywnictwa. W miejsce Katedry Uprawy Roli i Nawożenia Roślin Ogrodniczych oraz Pracowni Herbologii powstała Katedra Przyrodniczych Podstaw Ogrodnictwa. Zakład Praktyk Ogrodniczych i Upowszechniania został przekształcony w Zakład Kształcenia Praktycznego. Nazwę Katedry Genetyki i Hodowli Roślin Ogrodniczych zmieniono na Katedra Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin (prof. Katarzyna Niemirowicz-Szczytt).

Budynek 35

Budynek 35

   W 2000 roku jednostki organizacyjne OAK włączono do Wydziału, który zmienił nazwę na Wydział Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu (WOiAK). W 2005 roku ukształtowała się aktualna struktura jednostek reprezentujących architekturę krajobrazu, obejmująca: Katedrę Architektury Krajobrazu, Katedrę Ochrony Środowiska, Zakład Sztuki Krajobrazu oraz Pracownię Oceny i Wyceny Zasobów Przyrodniczych.

   W 2001 r. na Polu Doświadczalnym w Wilanowie powstał nowoczesny obiekt przechowalniczy. W roku 2003 oddano do użytku budynek nr 37 wyposażony w nowoczesne zaplecze naukowo-dydaktyczne, w którym Wydział otrzymał do dyspozycji ok. 9000 m2. Nowe siedziby znalazła w nim większość jednostek wydziałowych. W 2004 r. oddano do użytku nowe szklarnie stanowiące Szklarniowy Ośrodek Doświadczalny.

Bunynek 37

Bunynek 37

   W 2012 roku studia na kierunku Biotechnologia, prowadzone dotychczas przez Międzywydziałowe Studium Biotechnologii, włączono do programu Wydziału. Nazwę Wydziału zmieniono 1 stycznia 2013 roku (Uchwała Senatu Akademickiego SGGW nr 34/2012/2013) na aktualnie obowiązującą: Wydział Ogrodnictwa, Biotechnologii i Architektury Krajobrazu.

Opracowanie prof. dr hab. S. Kryczyński, dr inż. M.J. Latkowska

95lat_www_012.jpg